Starčevački muzej je u ponedeljak, 5. oktobra, po drugi put ugostio dr Andreja Starovića, arheologa i višeg kustosa Narodnog muzeja Srbije, rukovodioca Zbirke za stariji neolit. NJegovo predavanje o najnovijim arheološkim istraživanjima izazvalo je veliko interesovanje publike. Starović se u svom radu posebno bavi starčevačkom kulturom, koja pripada ranom neolitu i okvirno se datuje u period od 6200. do 5500. godine pre nove ere.
Predavanje je priređeno samo dan nakon završetka ovogodišnjih iskopavanja na lokalitetu Starčevo-Grad, koja su trajala od 15. septembra do 4. oktobra. Istraživanja je predvodio Starović, a u timu su bili i dr Aleksandar Bandović, dr Jovan Mitrović i dr Igor Vaduvesković.
U uvodnom delu Starović je govorio o širenju prvih zemljoradničkih i stočarskih zajednica na Balkanu tokom ranog neolita. Doseljenici, čije se poreklo vezuje za prostore Anadolije, postepeno su donosili nov način života - stalna naselja, zemljoradnju i stočarstvo - menjajući time dotadašnji način života na ovim prostorima.
Poseban deo predavanja bio je posvećen celokupnom istorijatu istraživanja Starčevo-Grada. Prva sistematska iskopavanja započeo je Miodrag Grbić 1928. godine, dok su 1931. i 1932. godine istraživanja nastavljena u saradnji Narodnog muzeja i američkih arheologa. Nova, reviziona iskopavanja usledila su 1969. i 1970. godine. Upravo zahvaljujući nalazima sa ovog lokaliteta čitava jedna kultura ranog neolita dobila je ime - starčevačka kultura.
Zanimljiv trenutak usledio je kada se u razgovor uključio jedan Starčevac koji je kao tinejdžer pomagao arheolozima tokom ranijih iskopavanja. On je sa prisutnima podelio svoja sećanja na vreme kada su arheološke ekipe istraživale lokalitet pre više decenija, povezujući tako dve generacije istraživanja lokaliteta Starčev-Grad.
Ovogodišnjim iskopavanjima prethodila su istraživanja obavljena tokom jeseni prošle godine. Na osnovu tada dobijenih podataka izabrana je jedna od najsevernijih tačaka lokaliteta Starčevo-Grad, na kojoj je ove sezone otvorena nova istraživačka površina.
Starović je publici predstavio najzanimljivije nalaze iz slojeva koji pripadaju bronzanom i gvozdenom dobu, ali i neolitu. NJihova detaljna obrada tek predstoji, jer će materijal nakon terenskog rada biti analiziran u laboratorijama.
Najviše pažnje, ipak, privuklo je ono što arheologe tek očekuje. Prema rečima Andreja Starovića, planirano je da se iskopavanja naredne godine nastave na istom mestu kako bi se stiglo do najdubljeg horizonta starčevačke kulture.
Ako istraživači dođu do najranijeg sloja naselja i pribave materijal pogodan za precizno datiranje, mogla bi se dobiti mnogo jasnija slika o vremenu nastanka jednog od važnih prvih zemljoradničkih i stočarskih naselja na ovom prostoru - pre oko osam hiljada godina.
Starović je najavio i da su za buduća istraživanja odabrana još dva lokaliteta poznata pod toponimima Vodice i Sedlar. To znači da bi arheološka istraživanja u narednim sezonama mogla da pruže još potpuniju sliku praistorijskog života na širem prostoru današnjeg Starčeva.
Nova iskopavanja tako ne donose samo nove predmete i arheološke nalaze. NJihov najvažniji cilj je pokušaj da se utvrdi kada je tačno nastalo najstarije naselje čije je ime, mnogo milenijuma kasnije, postalo poznato u svetskoj arheologiji.
M. Jovišić
