Tanzanija je država istočne Afrike i severno se graniči sa Kenijom. Prema površini koju obuhvata spada u srednje po veličini afričke države, iako je od Srbije veća čak dvanaest puta. Prema procenama broji 67-70 miliona stanovnika. Veliki deo države, čak nešto više od trećine ukupne površine, zauzimaju nacionalni parkovi, rezervati divljih životinja i druga zaštićena prirodna područja.
Tanzanija je u kolonijalnoj eri prvo bila pod Nemačkom upravom. Nakon Prvog svetskog rata pripala je Britancima kao Tanganjika, što se odnosi na kontinentalni deo sadašnje zemlje. Od kolonijalne uprave kopneni deo je oslođen 1961. godine. Iz te ere ostalo je da se saobraćaj odvija levom stranom, dok se engleski jezik upotrebljava danas kao nastavni jezik u srednjem i visokom obrazovanju kao i visokoj administraciji, iako nije zvanični jezik, a zvanični svahili je nastavni jezik u osnovnim školama, sudovima i kao opšti jezik koji ujedinjuje narod, iako je malom broju stanovništva on i maternji. Jedna od glavnih karakteristika ove zemlje je multikulturalnost. U Tanzaniji živi oko sto dvadeset različitih zajednica i u zemlji se lokalno govori preko stotinu jezika.
Tanzanija prema zaradama stanovništva, spada u siromašnije afričke zemlje sa prosečnim mesečnim primanjem od oko pola miliona tanzanijskih šilinga, što zapravo iznosi oko 200 evra. Međutim, u Tanzaniji je manje primetno ekonomsko raslojavanje stanovništva i veći deo populacije zemlje spada u prosek primanja od 100 do 300 evra mesečno. Ipak, iako bi se u prvu ruku očekivalo da je siromaštvo u svim segmentima primetno, ljudi se čine veselijim i opuštenijim.
Tanzanija je, subjektivno u poređenju sa Kenijom, bezbednija zemlja. Turisti u Tanzaniji imaju poseban tretman što ponekad lokalnom stanovništvu smeta jer se više ulaže u turističku infrastrukturu nego u lokalni razvoj. Turizam predstavlja značajan deo prihoda zemlje i zvanično i nezvannično zapošljava značajan procenat stanovništva. Interesantno je i to da vidno označena turistička vozila, koje svakako vozi neko od lokalaca, policija može da zaustavi samo jednom dnevno, što je propis donet da se turisti ne bi uznemiravali. U Tanzaniji smo se vozili i lokalnim autobusima. To su najčešće manji autobusi sa 20 sedišta u koje kada se izvuku i pomoćna mesta stane i do 30 ljudi, bez da se iko može pomeriti. Vozači kamiona svoja vozila vole da ukrašavaju raznim svetlima tako da dreče gde god se pojave. Često i stop-svetla blinkaju u ritmu vozačeve muzike. Možda se ovo radi i jer je broj ljudi koji pogine u saobraćaju izuzetno velik, a ulično svetlo noću nije česta pojava čak ni u gradovima. Stoga se tako ljudi prilagođavaju pa su u gradovima često osvetljene ograde kako privatnih tako i javnih objekata koje zamenjuju ulično svetlo, a dodatno povećavaju i bezbednost parcele.
U ruralnim predelima zemlje se zaista mogu videti razni tipovi stanovanja i životnih stilova koji se zajedno sa krajolikom pretvaraju u neverovatne slike kulturne predeone raznolikosti. Nadomak nacionalnog parka Serengeti, mogu se videti zajednice koje i danas žive bez struje u jednosobnim kružnim, blatom i prućem formiranim kućama sa krovom od rastinja nalik slami. Te zajednice vodu za život uzimaju najčešće iz nekog bunara koji se nalazi “u blizini“, a to je u zavisnosti od položaja kuće nekad i par kilometara udaljeno. Stanovnici u njima oblače se u tradicionalnu odeću i često su bosi, pa celokupna slika zaista može zaličiti na praistorijske čovekove početke. Međutim, već stotinu kilometara dalje, mogu se videti i uredno zidane kuće sa strujom i vodom, ali i jednim zanimljivim detaljem - velikom metalnom ukrašenom kapijom na obodu imanja koja je najčešće bez ograde. Kapija se, kako smo saznali, smatra nekim vidom standarda srednje klase. I kao što su se nekada u Jugoslaviji gradile višespratne predimenzionirane kuće, koje su najčešće decenijama bile nezavršene, bez fasada i stolarije na gornjim spratovima, pa se ipak “tako zidalo“ - i ovde se postavljaju kapije, koje su godinama bez svoje ograde, koja će se isto tako “nekad“ završiti.
Jedno od najrasprostranjenijih zanimanja u skoro celoj zemlji je uzgoj koza, koje su rastom znatno manje od onih koje se uobičajno gaje u našoj zemlji i pripadaju rasi mala istočnoafrička koza. Krda koza ali i krava od po stotinu grla često na momente zaustavljaju saobraćaj dok prelaze put i to je uobičajna pojava na koju se brzo naviknete. Da automobili ne bi jurili u blizine sela, gde su ovakvi prelasci i češći, lokalno stanovništvo samo formira “ležeće policajce“ od raznog priručnog materijala, kojih ponekad može biti i desetak na potezu od jednog kilometra. Interesantno je pomenuti i da su saobraćajni znakovi često ručno pravljeni. Stub i oblik znaka uglavnom su izliveni u nekom betonskom kalupu koji je potom ručno oslikan i poboden u zemlju.
Tanzaniji pripada i najveća planina Afrike - Kilimandžaro, sa svojom nadmorskom visinom od skoro šest kilometara. Ovaj ogroman vulkanski masiv ostavlja snažan utisak iako nije baš lako saglediv. Iz neposredne blizine vrh planine se uglavnom ne vidi jer se ispod njega često nakupljaju oblaci. Kada se gleda iz daljine vrh se može videti kako viri iznad oblaka i to u visini znatno iznad uobičajnog pogleda nas iz ravne Vojvodine. Zamislite da iz Starčeva pogledate Avalu i zatim podignite pogled za dvanest puta toliko!
U podnožju Kilimandžara prostire se opet sasvim novi predeo i sasvim nov stil života. Predeo pun bujnog rastinja, vodopada, sa plantažama banana koje praktično ima svaka kuća u manjoj ili većoj meri. Banane su jednogodišnje biljke i od sadnje do zrenja prođe oko 7-10 meseci dok biljka ne poraste do visine od oko 5 do 10 metara. To zavisi od vrste i sorte banane, kojih ovde ima na pretek. Na ovom prostoru žive pripadnici plemena Ćaga (kasnije pod britancima nazvanim Čaga) kojima je banana jedna od osnovnih namirnica u ishrani. Od banane se spremaju i slatka i slana jela, kao i pivo i sajder. Da bi mladić mogao da zaprosi devojku potrebno je da napravi bure piva od banane koje nosi kod mladine familije prilikom prosidbe. Svaka od kuća ima neki svoj recept i ovo piće je deo lokalne tradicije. U ishrani se koristi i neobičan miks banane i govedine kao i vrsta afričkog krompira koji ima nadzemni deo u obliku palmice. Pripadnici Ćaga naroda su u kolonijalnoj eri, tačnije sve do nastanka slobodne države, bili u sukobu sa pripadnicima Masai plemena. Da bi izbegli krvave sukobe, usavršili su život u pećinama i podzemnim tunelima gde su se krili i živeli sve do pre 60 godina. Podzemi tuneli, u zavisnosti od broja ljudi koji žive u njima, bili su i po više kilometara dugački sa stražarnicama na ulazu. Danas, pak, oni žive u fino uređenim kućama obojenih fasada i sa sređenim travnjacima, sa međama od juke, dok kapije uglavnom izostaju.
Sve izgleda kao idiličan spoj divljine i kultivisanog, uređenog prostora u kome možemo videti kako “naše sobne biljke“ izgledaju u prirodi i to po više desetina puta veće, poput raznih fikusa koji ovde rastu kao regularno visoko drvo. Iz svakog dvorišta često se čuje neka muzika, a ukoliko čujete zvuk malog helikoptera iznad glave ili zvuk magarca kako riče - ustvari ćete videti pticu tukan, u svom uobičajnom letu i zovu.
U nekima od sela i dalje je zadržana plemenska hijerarhija gde biraju svog poglavicu prema sposobnosti da im rešava probleme. Na ovom prostoru uzgaja se i kafa, a postoji i turistička tura gde se možete upoznati sa kompletnim procesom njenog pravljenja. Ono što ostavlja poseban utisak u tom precesu je da za svaku od faza postoje pesme koje se kolektivno pevaju kako bi olakšali rad koji se pretežno obavlja ručno i prilično je naporan.
Taman kada pomislite da ste videli i više nego dovoljno, lokalno stanovništvo će vas rado odvesti do Ndoro vodopada čiji prizor zaista ostavlja bez daha sa visinom od preko sto metara.
Marko Ivošević